Warme nachten, slecht slapen: wat hielp tijdens de hittegolf van 2026
Wie in de nacht van 25 op 26 juni 2026 in De Bilt de thermometer checkte, zag de temperatuur niet onder de 21,3 graden zakken. Het was de eerste officieel gemeten tropische nacht in juni ooit gemeten in De Bilt, en meteen de eerste van drie op rij: ook op 26 en 27 juni bleef het kwik boven de 20 graden. Voor veel Nederlanders betekende dat drie nachten met weinig of onrustige slaap, boven op dagen die al door code oranje en code rood werden getekend.
Waarom een warme nacht zwaarder weegt dan een hete dag
Overdag kun je schaduw opzoeken, binnen blijven of de zon vermijden. 's Nachts is dat lastiger: je lichaam heeft juist een periode van afkoeling nodig om te herstellen van de hitte overdag. Blijft de temperatuur boven de 20 graden hangen, dan krijgt het lichaam die kans niet. Dat verstoort niet alleen de nachtrust, het verhoogt ook de belasting op hart en bloedvaten, precies in de uren waarin het lichaam normaal juist tot rust komt.
Een cijfer dat het risico onderstreept
Klimaatonderzoekers van World Weather Attribution berekenden dat nachten zoals die van 25 op 26 juni tegenwoordig ongeveer honderd keer vaker voorkomen dan tijdens de hittegolf van 2003. Meer over dat onderzoek is te lezen in onze rubriek klimaatverandering. Het onderstreept dat slechte nachten door hitte niet langer een incident zijn, maar een terugkerend fenomeen waar in de zorg en bij woningbouw structureel rekening mee gehouden moet worden.
Wie het meeste risico loopt
Niet iedereen ondervindt evenveel hinder van warme nachten. Extra kwetsbaar zijn:
- Ouderen, van wie het lichaam minder goed kan reguleren en die minder snel dorst voelen;
- Mensen met hart- en vaatziekten of luchtwegaandoeningen;
- Bewoners van zorginstellingen, waar personeel tijdens hitteperiodes extra alert moet zijn op uitdroging;
- Mensen met overgewicht, bij wie het lichaam moeite heeft met warmteafgifte;
- Baby's en jonge kinderen, die zich minder goed zelf kunnen koelen.
Voor deze groepen activeerde het RIVM op 18 juni het Nationaal Hitteplan voor het hele land, waarmee GGD's, zorginstellingen en het Rode Kruis werden gewaarschuwd om extra aandacht te geven aan kwetsbare mensen in hun omgeving.
Wat volgens RIVM en Rode Kruis wél hielp
Het advies tijdens deze hittegolf bleef grotendeels hetzelfde als bij eerdere hittegolven, maar kreeg door de aanhoudende nachtelijke hitte extra gewicht:
- Overdag alles dicht. Ramen, deuren en gordijnen dicht houden zolang het buiten warmer is dan binnen, om te voorkomen dat de warmte zich in huis opstapelt.
- 's Nachts en vroeg in de ochtend juist open. Zodra de buitentemperatuur onder de binnentemperatuur zakt, alles openzetten om koelere lucht binnen te laten.
- Zo koel mogelijk slapen. Een lakentje in plaats van een dekbed, lichte kleding en waar mogelijk op de laagste verdieping van het huis slapen.
- Voldoende drinken, ook 's avonds. Niet wachten tot je dorst hebt, zeker niet bij ouderen.
- Zware inspanning na het avondeten vermijden. Dat houdt de lichaamstemperatuur voor het slapengaan lager.
Vooral de combinatie van hoge nachttemperatuur en luchtvochtigheid weegt zwaar mee in de beslissing van het RIVM om het Nationaal Hitteplan wel of niet te activeren, juist omdat die combinatie het lichaam het minste kans op herstel geeft.
Een terugkerend probleem
Met drie tropische nachten op rij in juni, iets wat De Bilt nog nooit eerder had geregistreerd, is duidelijk geworden dat de nacht niet langer automatisch verkoeling brengt. Wie voor komende hittegolven vast wil nadenken over verkoeling in de slaapkamer, vindt praktische opties in onze koeling-kiezer. Voor meer achtergrond over hitte en gezondheid, zie de rubriek gezondheid.