Natuur en landbouw onder druk door droogte en hitte in 2026
Juni 2026 was een maand van uitersten. Het KNMI noemt de maand achteraf zowel zeer warm als relatief nat, met een wisselvallig begin vol neerslag en daarna een aanhoudende hittegolf van 18 tot en met 29 juni die piekte op 26 juni met 39,4 graden in Ell. Die combinatie klinkt tegenstrijdig, maar voor natuur en landbouw maakte het weinig uit dat er eerder in de maand veel regen was gevallen: de dagen van code oranje en code rood zorgden alsnog voor snelle uitdroging en meetbare schade.
Waarom een natte maand toch schade opleverde
Met gemiddeld 19,1 graden in De Bilt was juni bijna drie graden warmer dan het langjarig gemiddelde van 16,2 graden, de op één na warmste juni sinds 1901. Tijdens de hittegolf zelf liep de verdamping fors op, waardoor de bodem in korte tijd veel vocht verloor dat eerder in de maand was opgebouwd. Regen die weken eerder viel, biedt weinig bescherming tegen een piek van bijna 40 graden.
Gevolgen voor de landbouw
Voor akkerbouwers kwam de hittegolf op een gevoelig moment in het groeiseizoen. Gewassen als aardappelen, maïs en suikerbieten bleken extra kwetsbaar voor de combinatie van hitte en snel oplopende verdamping. Volgens een analyse van Boerenbusiness kregen aardappelen een gevoelige tik te verwerken, met risico op groeistilstand en misvorming van de knollen. Voor granen wordt een opbrengstdaling van 5 tot 10 procent verwacht, terwijl vooral groentegewassen zoals aardappelen, uien en wortelen het zwaarst worden getroffen.
Extra beregening, extra kosten
Om schade te beperken grepen veel telers terug op extra beregening, wat de druk op grond- en oppervlaktewater verder opvoerde. Waterschappen hielden de standen nauwlettend in de gaten en overwogen op meerdere plekken beregeningsbeperkingen, ondanks de neerslag eerder in de maand.
Natuurgebieden: snel uitgedroogd
Ook buiten de landbouw was de impact van de hittegolf voelbaar. Beken en sloten zakten tijdens de hete dagen zichtbaar, en de bodemvochtigheid in bosgebieden daalde snel door de combinatie van hoge temperaturen en volop zon. Dat verhoogde tijdelijk de kans op natuurbranden, ook al was de maand als geheel niet uitzonderlijk droog.
De snelheid waarmee de bodem tijdens een korte, intense hittegolf kan uitdrogen, laat zien dat neerslagtekort niet het enige criterium is: ook de intensiteit en duur van hitte zelf bepalen hoe kwetsbaar natuur en landbouw zijn.
Een patroon dat past bij een opwarmend klimaat
Onderzoek van World Weather Attribution wees eerder al uit dat deze hittegolf ongeveer 2 graden warmer was dan die van 2003 en 3 graden warmer dan die van 1976, en zonder klimaatverandering vrijwel onmogelijk was geweest. Meer daarover is te lezen in de rubriek klimaatverandering. Voor natuur en landbouw betekent dat niet alleen vaker hitte, maar ook vaker de combinatie van snelle verdamping en beperkte hersteltijd tussen periodes van neerslag.
Vooruitkijken naar de rest van het seizoen
Voor telers en waterbeheerders blijft de rest van het groeiseizoen daarom onzeker. Eén hittegolf zegt weinig over hoe de zomer verder verloopt, maar de snelheid waarmee juni 2026 omsloeg van nat naar record-heet, laat zien hoe grillig het weerbeeld inmiddels is geworden. Wie de temperatuurontwikkeling van de komende weken wil volgen, kan dat doen via onze hittegolf-tracker.