Droge, warme start van 2026: waarom het voorjaar al opviel
De eerste week van maart 2026 laat zich raden: veel zon, weinig regen en temperaturen die eerder bij april dan bij begin maart passen. Waar de winter nog gematigd nat verliep, is het decor sinds 1 maart abrupt omgeslagen. Wie nu al aan een barbecue denkt, is niet de enige.
Volgens het KNMI kwam de gemiddelde temperatuur in de eerste tien dagen van maart uit op 9,1 graden. Dat ligt ruim boven wat normaal is voor deze periode, waarbij de norm doorgaans tussen de 2 en 6 graden ligt afhankelijk van het gehanteerde referentietijdvak. Met andere woorden: dit is geen gewone lentestart, maar een uitschieter.
Twee droge periodes binnen tien dagen
Opvallend is ook het regenpatroon. De periode van 1 tot en met 9 maart bleef vrijwel geheel droog, met slechts hier en daar een spatje neerslag. Voor de landbouw en de waterhuishouding is dat een signaal om in de gaten te houden, zeker na een winter die al niet overdadig nat was.
De combinatie van veel zon, hoge temperaturen en weinig neerslag zorgt voor versnelde verdamping van de bodem. Dat is precies het recept waar in eerdere droge voorjaren, zoals dat van 2025, problemen uit voortkwamen. Grondwaterstanden op de hogere zandgronden in het oosten en zuiden van het land waren nog niet volledig hersteld voordat dit droge begin van maart begon.
Wat betekent dit voor de rest van het voorjaar
Eén warme, droge week zegt uiteraard nog niets over hoe de rest van maart, april en mei verlopen. Het weer kan in Nederland binnen enkele dagen omslaan naar kouder en natter weer. Toch valt op dat meerdere weerdiensten in hun vooruitzichten rekening houden met een voorjaar dat opnieuw aan de droge en zonnige kant kan uitvallen, een patroon dat de afgelopen jaren vaker voorkwam.
Een terugkerend patroon
De laatste jaren begon het voorjaar in Nederland vaker mild en droog dan vroeger gebruikelijk was. Waar zo'n start decennia geleden nog als incident gold, hoort een zachte, zonnige maartmaand inmiddels bijna bij het nieuwe normaal. Klimatologen wijzen er steeds vaker op dat dit soort uitschieters passen bij een geleidelijk opwarmend klimaat, waarbij ook de spreiding van neerslag over het jaar verandert: minder gelijkmatig verdeeld, met langere droge periodes afgewisseld door soms hevige buien.
Voor tuinbezitters en fruittelers heeft een vroege, warme start ook praktische gevolgen. Planten en bomen komen eerder in bloei, wat het risico op nachtvorstschade vergroot als de temperatuur later in maart alsnog een duik maakt. Ook allergiegevoelige mensen merken een vroege start van het pollenseizoen, doordat bomen als els en hazelaar door de warmte eerder gaan bloeien dan in een gemiddeld jaar.
- Eerste decade maart: gemiddeld 9,1 graden, ruim boven de norm
- Droge periodes: 1-9 maart en later ook 18-24 maart
- Veel zonuren ten opzichte van een gemiddelde eerste maartweek
- Grondwater in oost en zuid nog niet op peil na droog 2025
Voor wie de temperaturen dit voorjaar op de voet wil volgen, is de hittegolf-tracker een handig hulpmiddel: daarin staat actueel of Nederland richting officiële hittegolfcriteria beweegt. Ook de ontwikkeling van het neerslagtekort is de moeite waard om te blijven volgen, want een droge start van het jaar kan zich in de zomer laten voelen.
Voorlopig blijft het bij een opvallende, milde en droge seizoensopening. Of dit een voorbode is van een uitzonderlijk voorjaar, zoals er de laatste jaren meerdere zijn geweest, zal in de loop van maart en april moeten blijken.