Juni 2026: op één na warmste junimaand sinds 1901
Juni 2026 was een maand van uitersten. De eerste weken waren wisselvallig en aan de natte kant, maar vanaf 18 juni sloeg het weer om en volgde een hittegolf die de maand definitief zijn plek in de boeken gaf. Met een gemiddelde temperatuur van 19,1 graden in De Bilt eindigde juni als de op één na warmste sinds het begin van de metingen in 1901, blijkt uit cijfers van het KNMI.
Een nat begin
Wie alleen de laatste twee weken van juni voor ogen heeft, vergeet gemakkelijk hoe de maand begon. De eerste helft van juni bracht regelmatig neerslag en was over de hele linie wisselvallig, zonder de uitgesproken hitte die later zou volgen. Die combinatie van een natte start en een extreem warme tweede helft maakte juni 2026 volgens het KNMI zowel opvallend nat als opvallend warm, een niet alledaagse combinatie.
De hittegolf breekt los
Vanaf 18 juni liep de temperatuur snel op, en op 24 juni gaf het KNMI code oranje af voor extreme hitte, die op 26 juni voor een groot deel van het land werd opgeschaald naar code rood, de hoogste waarschuwingsstatus. Het was voor het eerst in de geschiedenis van het instituut dat deze status voor hitte werd ingezet. Alleen Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland bleven op code oranje steken, met code geel voor de Waddeneilanden.
De piek van de hittegolf
- 26 juni: 39,4 graden gemeten in Ell, de hoogste temperatuur ooit gemeten in Nederland in de maand juni
- Oude junirecord: 38,4 graden in Maastricht, daterend van 27 juni 1947
- Hittegolf duurde van 18 tot en met 29 juni
- Drie tropische nachten op rij in De Bilt, van 25 op 26, 26 op 27 en 27 op 28 juni, met minimumtemperaturen van 20 graden of hoger
Die laatste tropische nachten waren zelf ook een unicum: in de meetgeschiedenis van De Bilt was er nog nooit eerder een tropische nacht in juni voorgekomen. De nacht van 25 op 26 juni was de eerste, en er volgden er meteen nog twee.
Op één na warmste sinds 1901
Met een maandgemiddelde van 19,1 graden lag juni 2026 in De Bilt bijna drie graden boven het langjarig gemiddelde van 16,2 graden. Daarmee is het de op één na warmste juni sinds het begin van de metingen in 1901. Alleen juni 2023, met een gemiddelde van 19,4 graden, was nog iets warmer. Het verschil tussen beide maanden is klein, maar de manier waarop juni 2026 tot die waarde kwam, via een korte, extreme hittegolf in plaats van een gelijkmatig warme maand, maakt de vergelijking lastig één op één te trekken.
Juni 2026 was met een gemiddelde van 19,1 graden in De Bilt bijna drie graden warmer dan normaal, en daarmee de op één na warmste junimaand sinds 1901.
De maand sluit af met zwaar onweer
Aan de hittegolf kwam geen geleidelijk einde. Op 27 en 28 juni gaf het KNMI code oranje af voor zware onweersbuien in het hele land, met hagel, windstoten tot 100 kilometer per uur en veel neerslag in korte tijd. Diverse veiligheidsregio's kregen te maken met wateroverlast en drukte bij de meldkamers. Zo eindigde een maand die begon met regen, uitmondde in de heftigste hitte ooit gemeten in juni, en afsloot met zwaar noodweer.
Waarom dit meer is dan een lokaal record
De uitschieter van Ell stond niet op zichzelf: in dezelfde periode werden ook elders in West-Europa uitzonderlijke temperaturen gemeten, onderdeel van een bredere Europese hittegolf. Klimaatonderzoekers wijzen erop dat een hittegolf van deze intensiteit, zo vroeg in het seizoen, zonder de opwarming van het klimaat vrijwel onmogelijk zou zijn geweest. Wie de actuele temperaturen wil blijven volgen, kan terecht op de hittegolf-tracker, en voor tips om verkoeling te vinden op warme dagen is er de categorie Verkoeling.
Conclusie
Juni 2026 begint als een gemiddelde, wisselvallige maand in de boeken te belanden, maar eindigt uiteindelijk als de op één na warmste juni ooit gemeten in Nederland. Met een nationaal junirecord, de eerste code rood voor hitte in de geschiedenis en de eerste tropische nachten ooit gemeten in juni, is het een maand die nog lang in herinnering zal blijven.